Thu hồi xe máy cũ nát: “Siết” bằng tiêu chuẩn khí thải, thay vì niên hạn sử dụng

Thu hồi xe máy cũ nát: “Siết” bằng tiêu chuẩn khí thải, thay vì niên hạn sử dụng

Xe máy cũ nát được cho là một trong những nguyên nhân gây mất an toàn giao thông và ô nhiễm môi trường, đặc biệt là tại các đô thị lớn như: Hà Nội, TP.Hồ Chí Minh. Nhằm tăng cường kiểm soát ô nhiễm môi trường không khí, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ GTVT phối hợp với các địa phương thu hồi, loại bỏ phương tiện cơ giới cũ nát, không đảm bảo tiêu chuẩn lưu hành.

Việc thu hồi xe cũ nát hay kiểm tra khí thải xe máy… là những việc đáng lẽ phải làm từ lâu, nhưng tới nay vẫn trong tình trạng “nói nhiều, làm chưa được bao nhiêu”.
Xe máy cũ nát vẫn lưu thông trên đường và là phương tiện mưu sinh của nhiều người
/// ẢNH: KHẢ HÒA
Xe máy cũ nát vẫn lưu thông trên đường và là phương tiện mưu sinh của nhiều người

ẢNH: KHẢ HÒA
Bộ TN-MT vừa đề nghị Hà Nội, TP.HCM thu hồi xe cũ nát gây ô nhiễm môi trường.  Việc thu hồi xe không đạt chuẩn hay kiểm tra khí thải xe máy… là những việc đáng lẽ phải làm từ lâu, nhưng tới nay vẫn trong tình trạng “nói nhiều, làm chưa được bao nhiêu”.

Loại bỏ xe cũ nát, lạc hậu

Trong văn bản gửi các tỉnh, TP đề nghị tăng cường kiểm soát ô nhiễm không khí và xử lý triệt để điểm nóng về ô nhiễm bụi, khí thải, Bộ TN-MT cho rằng thời gian gần đây mức độ ô nhiễm không khí tại một số đô thị lớn, đặc biệt là Hà Nội, TP.HCM có xu hướng gia tăng, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng. Bên cạnh việc cần đẩy nhanh ban hành và thực hiện kế hoạch phát triển hệ thống giao thông công cộng, ưu tiên phương tiện sử dụng năng lượng sạch, không phát thải, Bộ TN-MT đề nghị Hà Nội, TP.HCM thu hồi, loại bỏ phương tiện cơ giới cũ nát, lạc hậu, không đảm bảo tiêu chuẩn lưu hành, gây ô nhiễm môi trường trong thành phố.
Trên thực tế, việc thu hồi xe cũ nát hay kiểm định khí thải xe máy sau nhiều năm vẫn chưa thực hiện do 2 nguyên nhân chính là thiếu cơ sở, hành lang pháp lý và e ngại dư luận xã hội
Trên thực tế, việc thu hồi xe cũ nát hay kiểm định khí thải xe máy sau nhiều năm vẫn chưa thực hiện do 2 nguyên nhân chính là thiếu cơ sở, hành lang pháp lý và e ngại dư luận xã hội.
Cuối tháng 12.2020, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chiến lược quốc gia bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường bộ giai đoạn 2021 – 2030, tầm nhìn 2045. Chiến lược đặt ra mục tiêu giai đoạn 2020 – 2030 sẽ thực hiện kiểm soát phát thải khí thải định kỳ với xe mô tô, xe gắn máy có động cơ xăng tham gia giao thông. Tuy nhiên, để thực hiện được các mục tiêu, cần luật hóa và có các văn bản hướng dẫn dưới luật. Hiện luật Giao thông đường bộ sửa đổi đã bổ sung quy định về kiểm tra khí thải xe máy. Đây sẽ là tiền đề quan trọng để thực hiện các bước tiếp theo. Tuy nhiên, do còn một số vấn đề, dự luật chưa được thông qua tại kỳ họp Quốc hội vừa qua.

Khó “xử” ô tô hết niên hạn

Là địa phương có lượng phương tiện hết niên hạn sử dụng nhiều nhất cả nước (hơn 3.300 xe), trong vòng 5 năm trở lại đây, TP.HCM liên tục gửi văn bản thúc Bộ GTVT nhanh chóng có hướng dẫn để TP từng bước triển khai xử lý xe cơ giới hết niên hạn, không đảm bảo tiêu chuẩn khí thải. Một cán bộ tại đơn vị quản lý phương tiện thuộc Công an TP.HCM cho biết theo quy định, phương tiện xe cơ giới cũ, hết “đát” nếu tham gia giao thông sẽ bị cơ quan chức năng thu hồi, xử phạt. Tuy nhiên số giấy tờ thu hồi được trên thực tế chỉ chiếm khoảng 1/15 tổng số xe hết “đát”.
Xe máy cũ nát vẫn lưu thông trên đường và là phương tiện mưu sinh của nhiều người Ảnh: Khả hòa

Xe máy cũ nát vẫn lưu thông trên đường và là phương tiện mưu sinh của nhiều người

Gần đây, câu chuyện làm thế nào để thu hồi xe máy cũ xả thải khí độc hại gây ô nhiễm môi trường lại được nhắc đến. Rất nhiều giải pháp đã được đưa ra, song đến nay chủ trương thu hồi xe máy cũ vẫn gặp khó.

1/ Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) vừa có văn bản gửi các tỉnh, thành phố đề nghị tăng cường kiểm soát ô nhiễm không khí. Trong đó, Bộ TN&MT đề nghị Hà Nội, TP Hồ Chí Minh có biện pháp thu hồi, loại bỏ phương tiện cơ giới cũ nát, lạc hậu, không bảo đảm tiêu chuẩn lưu hành, gây ô nhiễm môi trường.

Không phải đến bây giờ vấn đề thu hồi xe máy cũ, nát mới được đưa ra, mà đã có từ lâu. Gần đây nhất, đầu tháng 9-2020, Sở TN&MT Hà Nội cũng đưa ra ý kiến này trong dự thảo chương trình “Nghiên cứu thí điểm đo kiểm khí thải và hỗ trợ đổi xe mô-tô, xe gắn máy cũ đang lưu hành trên địa bàn thành phố”. Theo đó, với những xe có niên hạn đăng ký, sử dụng hơn 18 năm, người dân mang xe máy cũ đến tám trạm đo khí thải và 30 đại lý hỗ trợ đổi xe máy cũ trên địa bàn các quận Hoàn Kiếm, Cầu Giấy, Đống Đa, Hai Bà Trưng, Thanh Xuân, Hà Đông để đo kiểm về khí thải. Nếu xe không bảo đảm điều kiện, sẽ được Hiệp hội xe máy Việt Nam (VAMM) hỗ trợ kinh phí đổi xe máy mới với mức hỗ trợ từ 2 đến 4 triệu đồng/trường hợp. Trong khi đó, tại TP Hồ Chí Minh thường áp dụng khung xử phạt “xe lắp ráp trái quy định” theo Nghị định 46/2016 để tịch thu xe cũ, nát hoặc được “độ chế” để lưu hành… Thế nhưng, do thiếu các quy định cụ thể trong hệ thống luật cũng như nguồn ngân sách còn hạn chế, nên chủ trương thu hồi xe máy cũ vẫn chưa hiệu quả.

Ba buổi mỗi tuần, vợ chồng anh Dương (quê Thường Tín, Hà Nội) lại chở rau vào chợ trung tâm nội thành để bán. Phương tiện chở hàng của anh, chị lúc đó là chiếc Wave đời 1995, lúc là chiếc Honda Cup đời 1982, cả hai chiếc đều được gia cố thêm sắt, thép, phuộc để tăng tải trọng. Bởi mỗi lần đi bán, ngoài người lái, chiếc xe phải chở thêm vài tạ rau.

Như vậy, nếu áp dụng quy định hiện hành, vợ chồng anh Dương không được sử dụng cả hai chiếc xe trên. Thế nhưng, theo lời anh nói, không chở bằng xe máy thì anh cũng chẳng biết vận chuyển bằng phương tiện nào. Ô-tô thì phí quá đắt và không phù hợp, còn xe máy thì dù có mua xe mới cũng bắt buộc phải “độ” thêm thì mới chở hàng được.

2/ Tháng 7-2010, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 909/QĐ-TTg phê duyệt đề án kiểm soát khí thải mô-tô, xe máy tham gia giao thông tại các tỉnh, thành phố. Đề án này đã đưa ra lộ trình áp dụng theo địa phương, theo loại xe (kiểu loại, năm sử dụng) và giải pháp triển khai. Dẫu vậy, đến nay dù có rất nhiều giải pháp được đưa ra song việc thu hồi xe cũ chưa được triển khai giữa các tỉnh, thành phố khiến nhiều người băn khoăn về tính hiệu quả.

Những năm gần đây, xe máy cũ xả thải khí độc hại là một trong những nguyên nhân dẫn đến chất lượng không khí suy giảm, nhiều người muốn loại bỏ xe cũ, nát để môi trường trong sạch hơn, đồng thời giảm nguy cơ tai nạn từ những kiểu “xe mù” này. Tuy nhiên, để chủ trương đi vào cuộc sống, trước hết Nhà nước cần ban hành chính sách giải quyết những vướng mắc tồn đọng từ trước đến nay. Từ đó, tạo cơ sở pháp lý để xác định xe máy thuộc diện phải thu hồi và bảo đảm sinh kế cho người dân, bởi rất nhiều người nghèo đang phải sử dụng những chiếc xe cũ, nát để nuôi sống gia đình.

Thực tế, những người sử dụng xe cũ, nát phần lớn không có khả năng tự chuyển đổi phương tiện hoặc chuyển sang nghề nghiệp khác. Vì vậy, dù Nhà nước có hỗ trợ một phần kinh phí đổi xe thì họ vẫn phải bỏ một khoản tiền lớn để mua xe mới, trong khi mỗi chiếc xe số loại phổ thông như Wave, Dream, Future… hiện nay cũng có giá từ 20 – 30 triệu đồng/xe. Bỏ ra một khoản tiền như vậy, đối với người nghèo thì đó là con số không nhỏ.

Ngoài ra, việc thẩm định kỹ thuật nhiều xe dù có niên đại hơn 20 năm nhưng còn chạy tốt. Thậm chí, có xe còn nguyên bản và hầu như không sửa chữa gì. Những chiếc xe này thường được sở hữu bởi người có sở thích sưu tầm xe cũ, xe cổ nên họ bảo dưỡng xe rất tốt. Vì thế, rất khó để đánh giá xe đó có bảo đảm an toàn và gây ô nhiễm hay không.

Theo các chuyên gia giao thông đô thị, việc thu hồi xe cũ, nát là chủ trương đúng đắn, phù hợp xu thế phát triển. Tuy nhiên, việc kiểm tra chất lượng khí thải xe máy cũ và hỗ trợ người dân đổi sang xe mới là cần nhưng chưa đủ. Tại các đô thị lớn, việc quy hoạch giao thông bất hợp lý, tắc đường, khói bụi, mật độ bê-tông dày đặc trong khi thiếu những hồ nước, cây xanh… mới là cội rễ dẫn tới ô nhiễm. Do vậy, Nhà nước cần có phương án nghiên cứu kỹ lưỡng trước khi triển khai để chủ trương không đi vào bế tắc.

Quy định thu hồi, xử lý xe máy cũ đã có, cần thêm là chính sách cụ thể hỗ trợ người dân cũng như doanh nghiệp

Từ ngày 15-3 đến 14-6, CSGT TP HCM mở đợt cao điểm kiểm tra, xử phạt xe không bảo đảm tiêu chuẩn an toàn, kỹ thuật, xe cũ nát, xe tự chế “tung hoành” trên đường phố. Chủ trương này nhằm lập lại trật tự an toàn giao thông, tiến đến mô hình TP văn minh, hiện đại, trong lành và an toàn nên được đa phần người dân đồng tình, ủng hộ.

Quy định đã có

Thực tế, không phải người lao động nghèo không đủ tiền mới “liều mình” chạy xe máy cũ nát. Rất nhiều cơ sở sản xuất, kinh doanh sử dụng phương tiện này để công nhân chở hàng nhằm hạn chế chi phí, bất chấp ảnh hưởng đến an toàn giao thông hay ô nhiễm môi trường. Hơn nữa, việc để tồn tại xe cũ nát cũng là mảnh đất màu mỡ cho tiêu thụ các nguồn xe gian, xe trộm cắp, xe tự chế. Ngoài ra, các phương tiện loại này thường không có giấy tờ chứng minh chủ sở hữu, giá trị xe không lớn nên gây khó khăn cho công tác quản lý, đặc biệt là việc xử phạt vi phạm hành chính, truy tìm chủ sở hữu phương tiện khi xảy ra tai nạn giao thông hoặc liên quan vụ án hình sự.

Vậy nên, việc xử lý kiên quyết đối với loại phương tiện này là cần thiết và phải làm nhưng cần có lộ trình cùng sự hỗ trợ thiết thực với người lao động nghèo sử dụng phương tiện này để mưu sinh.

Hơn 10 năm trước, Cục Đăng kiểm Việt Nam đề xuất chương trình đăng kiểm xe máy trên cơ sở kiểm định khí thải, xe nào không đạt tiêu chuẩn sẽ được sửa chữa, tệ quá thì đình chỉ lưu thông, thu hồi. Năm 2010, Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định số 909 phê duyệt đề án kiểm soát khí thải xe máy tại các TP đặc biệt, loại 1 và loại 2 trên cả nước. Kinh nghiệm của nhiều nước cho thấy không cần kiểm định kỹ thuật tổng thể xe máy, chỉ cần kiểm soát khí thải. Nếu đạt tiêu chuẩn khí thải thì được tham gia giao thông, không đạt thì cấm lưu hành, như đối với ôtô hiện nay. Tuy nhiên, đề án chưa được thực hiện do tác động xã hội lớn, xe máy vừa để di chuyển vừa là phương tiện mưu sinh của hàng chục triệu dân.

Đến năm 2015, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 16 quy định về thu hồi, xử lý sản phẩm thải bỏ, trong đó mô tô, xe máy được đưa vào danh mục các loại hàng hóa phải thu hồi xử lý. Thời hiệu thực hiện thu hồi xử lý xe máy cũ từ ngày 1-1-2018. Cụ thể, tại điều 10 Quyết định số 16, Thủ tướng yêu cầu UBND cấp tỉnh tổ chức tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho tổ chức, cá nhân tham gia vào hoạt động thu hồi, xử lý; phổ biến quy định, hỗ trợ, tạo điều kiện cho doanh nghiệp sản xuất lập điểm thu…

Thu hồi, xử lý xe máy cũ: Cần giải pháp hợp lý, hợp tình - Ảnh 1.

Đội CSGT – Trật tự Công an quận Gò Vấp (TP HCM) kiểm tra, xử lý xe cũ nát Ảnh: Ý LINH

Cần chính sách hỗ trợ

Như vậy, quy định thu hồi xử lý xe máy cũ đã có, cần thêm là chính sách cụ thể hỗ trợ người dân cũng như doanh nghiệp. Các hãng sản xuất xe máy cũng nên chia sẻ, đồng hành với người lao động nghèo.

Với các loại xe máy cũ nát lưu hành tràn lan như hiện nay, cần phải dùng hàng rào kỹ thuật để kiểm soát mức độ phát thải chứ không quy định niên hạn sử dụng. Nếu thu hồi xe máy cũ sẽ rất khó thực hiện, bởi đây là tài sản công dân, là công cụ mưu sinh của hàng triệu người lao động. Do đó, muốn thu hồi phải có hướng giải quyết hợp tình hợp lý.

Thực tế hiện nay chưa có quy định niên hạn sử dụng với xe máy, còn khái niệm xe máy cũ nát cũng chỉ là cách gọi, trong khi nguyên nhân góp phần gây ô nhiễm không khí chính là nguồn khí thải. Để kiểm định được khí thải xe máy, cần phải có quy chuẩn về khí thải xe máy. Với những xe không bảo đảm tiêu chuẩn khí thải có thể dừng lưu hành. Người dân có trách nhiệm bảo dưỡng, nâng cấp để đáp ứng tiêu chuẩn về khí thải. Nếu xe quá cũ nát, không thể sửa chữa, không thể bảo dưỡng đáp ứng tiêu chuẩn về khí thải, không đủ tiêu chuẩn lưu hành, người dân sẽ tự thải bỏ.

Cần bảo đảm tính pháp lý cũng như các vấn đề an sinh xã hội với đề xuất thu hồi xe máy cũ. Trước hết, rà soát kỹ về hiện trạng sử dụng xe để trên cơ sở đó có chính sách hỗ trợ như giảm giá mua xe mới hoặc cho vay mua xe không lãi suất. Nếu xe cũ nhưng sửa chữa vẫn hoạt động tốt, nên có quy định về bảo trì, không nhất thiết phải thu hồi. Mặt khác, nhà nước cần có cơ chế khuyến khích, hỗ trợ để nhà sản xuất thu hồi xe cũ và đổi xe máy mới cho người dân. Ngoài ra, muốn cấm các phương tiện xe máy đã quá cũ lưu thông, trước khi có các quy định cụ thể, phải đẩy mạnh tuyên truyền để người dân tự thực hiện.

Cần thực hiện lâu dài, liên tục

Việc CSGT mở cao điểm kiểm tra, xử phạt xe cũ nát, xe tự chế đã nhận được sự đồng tình của người dân. Bạn đọc Chí Tài viết: “Tôi rất hoan nghênh công an TP ra quân xử lý, dẹp loạn xe cũ nát, biển số mờ mịt, không đèn tín hiệu, núp sau “bình phong khó khăn”, ngang nhiên chở vật liệu cồng kềnh gây nguy hiểm cho người tham gia giao thông, xem thường tính mạng, sức khỏe người khác”.

Nhiều bạn đọc chỉ ra từ chợ Bình Tây đến chợ Kim Biên; đường Nguyễn Văn Đậu, Lê Quang Định, Quốc lộ 13, Quốc lộ 1…, các phương tiện giao thông cũ nát này “chạy như bươm bướm”, thường xuyên vi phạm, kể cả giờ cấm khiến người đi đường “sợ muốn chết”. Mong rằng việc kiểm tra, xử lý được thực hiện lâu dài, liên tục, đến nơi đến chốn để loại bỏ các xe này.

Trong khi đó, bạn đọc Nguyen đề nghị: “Nhà nước cần dành một khoản ngân sách thu mua các loại phương tiện này để tiêu hủy thì người dân sẽ ủng hộ và đem nộp”.

Bạn đọc Sáu Giờ hiến kế: “Việc xử lý các phương tiện này là rất tốt nhưng xét cho cùng, có những người nghèo khó mưu sinh bằng những chiếc xe cà tàng, cũ nát… Trong khi đó, nhiều nơi trên cả nước, các phòng, ban CSGT giữ nhiều xe không chủ nhận, lâu lâu bán hóa giá thì nên tạo điều kiện cho người nghèo đổi xe tự chế, xe cà tàng có được chiếc xe chính hiệu, còn sử dụng tốt để mưu sinh. Có như thế mới xóa được các loại xe tự chế, cũ nát…”.

Tương tự, bạn đọc Hoài Hương gợi ý: “Hiện ở các bãi giữ xe của công an, lượng xe vô chủ cũ nát bị bỏ lại chưa xử lý được. Nếu bây giờ thu hồi thêm một lượng lớn xe cũ nát thì để đâu, xử lý thế nào? Nên chăng giao cho các doanh nghiệp xe máy tự thu hồi, xử lý xe của hãng mình?”.

PLO)- Cũ nát hay xe hết đát là những cụm từ người dân thường sử dụng khi nhắc đến phương tiện giao thông hết niên hạn sử dụng.

Ngày 4-1, Pháp Luật TP.HCM đã có bài viết: “Đề nghị Hà Nội, TP.HCM thu hồi xe cũ nát” với nội dung Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) có văn bản đề nghị các địa phương tăng cường kiểm soát ô nhiễm không khí và xử lý triệt để các điểm nóng về ô nhiễm bụi, khí thải.

Tại văn bản này, Bộ TN&MT đề nghị Hà Nội, TP.HCM thu hồi xe ô tô và xe máy cũ nát. Sau khi bài viết được đăng tải, nhiều bạn đọc gởi thắc mắc đến PLO liên quan đến quy định pháp luật về xe cũ nát phải thu hồi: Xe như thế nào thì được gọi là xe cũ nát, điều kiện để thu hồi xe cũ nát?…

Luật sư Nguyễn Văn HậuPhó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư TP.HCM, giải đáp về những thắc mắc trên của bạn đọc:

Xe cũ nát hay xe hết đát là những cụm từ người dân thường sử dụng khi nhắc đến phương tiện giao thông hết niên hạn sử dụng.

Như thế nào là xe cũ nát phải thu hồi? - ảnh 1
Luật sư Nguyễn Văn Hậu, Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư TP.HCM

Đối với xe ô tô, khoản 1 Điều 3 Nghị định 95/2009 thì niên hạn sử dụng của xe ô tô là thời gian cho phép sử dụng của xe ô tô.

Tại Điều 4 Nghị định này quy định về niên hạn sử dụng của xe ô tô như sau:

– Không quá 25 năm đối với xe ô tô chở hàng.

– Không quá 20 năm đối với xe ô tô chở người.

– Không quá 17 năm đối với xe ô tô chuyển đổi công năng từ các loại xe khác thành xe ô tô chở người trước ngày 1-1-2002.

Đối với ô tô cải tạo, ô tô chuyển đổi công năng sử dụng thì có niên hạn tính từ năm sản xuất ô tô trước khi chuyển đổi (theo Điều 6 Thông tư 12/2010 của Bộ GTVT hướng dẫn chi tiết Nghị định 95/2009). Cụ thể như sau:

Quảng Cáo
ADVERTISING

– Ô tô chở người quá niên hạn sử dụng được chuyển đổi thành ô tô chở hàng và phải áp dụng niên hạn sử dụng của ô tô chở hàng là không quá 25 năm.

– Ô tô chở người từ 10 chỗ ngồi trở lên (kể cả chỗ người lái), ô tô chở người chuyên dùng chuyển đổi thành ô tô chở người dưới 9 chỗ ngồi (kể cả chỗ người lái) có niên hạn sử dụng của ô tô chở người là không quá 20 năm.

– Ô tô chở hàng chuyển đổi thành ô tô chuyên dùng và phải áp dụng niên hạn sử dụng của ô tô chở hàng là không quá 25 năm.

– Ô tô chuyên dùng, ô tô chở người đến 9 chỗ ngồi (kể cả chỗ người lái) chuyển đổi thành ô tô chở hàng thì áp dụng niên hạn sử dụng của ô tô chở hàng là không quá 25 năm.

Như thế nào là xe cũ nát phải thu hồi? - ảnh 2
Một xe máy không đủ điều kiện lưu thông trên đường. Ảnh chụp trên đường Cách Mạng Tháng Tám, phường 7, quận Tân Bình. TP.HCM. Ảnh: THÁI HOÀNG

Đối với xe mô tô, xe gắn máy, hiện chưa có quy định về niên hạn sử dụng với các loại xe này. Tuy nhiên, Điều 4 Luật Giao thông đường bộ 2008 có quy định nghiêm cấm đưa xe cơ giới, xe máy chuyên dùng không bảo đảm tiêu chuẩn an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường tham gia giao thông đường bộ.

Do đó, để triển khai công tác thu hồi xe máy cũ nát, các ngành chức năng sẽ thực hiện việc kiểm tra, đo đạc các quy chuẩn an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường để xác định xe thuộc đối tượng thu hồi.

TTO – Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Đức Chung cho biết TP sẽ nghiên cứu để thu hồi xe máy cũ nát, không đảm bảo tiêu chuẩn về khí thải ra môi trường.

  • Hà Nội nghiên cứu thu hồi xe máy, ôtô quá hạn sử dụng
  • Sẽ cấm xe máy cũ?
  • Xe máy cũ lẫn xe hơi dòng sedan bình dân giảm giá
Xe cũ nát lưu thông trên đường Dương Bá Trạc, Q.8, TP.HCM - Ảnh: H.Khoa
Xe cũ nát lưu thông trên đường Dương Bá Trạc, Q.8, TP.HCM – Ảnh: H.Khoa

Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là hiện nay chưa có quy định pháp luật cụ thể về thời hạn sử dụng đối với môtô, xe máy.

Không biết xe máy chạy bao lâu phải bỏ

Theo ông Nguyễn Đức Chung, trong số 6 triệu xe máy ở Hà Nội có 2,5 triệu xe đăng ký trước năm 2000, nay đã cũ nát.

TP Hà Nội sẽ nghiên cứu bỏ ra khoản tiền hỗ trợ để có biện pháp thu hồi số xe này bởi thực trạng ô nhiễm không khí tại Hà Nội đã đến mức báo động đỏ, trong đó có nguồn ô nhiễm nặng nề từ khí xả thải của xe máy và ôtô.

Ghi nhận của chúng tôi tại Hà Nội có rất nhiều xe máy đăng ký trước năm 2000 đang được người dân dùng chuyên chở hàng hóa buôn bán tại các chợ.

Trước thông tin chủ tịch UBND TP Hà Nội cho biết sẽ nghiên cứu hỗ trợ tài chính để thu hồi xe máy cũ nát, nhiều người tỏ ra bất ngờ vì chưa từng biết xe máy sử dụng bao năm phải loại bỏ.

Bà Nguyễn Thị Hoa, ngụ xã Thọ Xuân, H.Đan Phượng (Hà Nội), đang sử dụng chiếc xe Cub 82 mua từ năm 1995, nhưng bà cho rằng đến nay xe vẫn còn rất tốt.

“Tôi vẫn thay nhớt và bảo quản xe vì đây là phương tiện chính chạy chợ hằng ngày. Tôi không biết loại xe này được dùng bao năm thì phải bỏ” – bà Hoa băn khoăn.

Anh Nguyễn Văn Hùng, ngụ xã Phú Túc, H.Phú Xuyên, cho biết anh sử dụng chiếc xe Dream mua từ năm 1998 để chở thịt heo vào nội thành bán hằng ngày.

“Vì xe chuyên chở nặng, sử dụng lâu ngày nên giá trị xe bây giờ gần như không còn. Tuy nhiên, đây vẫn là phương tiện chính gia đình sử dụng mỗi ngày nên chưa thể bỏ ngay” – anh Hùng nói.

Anh Hùng thừa nhận xe cũ, có niên hạn tới gần 20 năm, xe sử dụng trong môi trường không được giữ gìn, bảo quản, có thể là nguồn gây ô nhiễm không khí. Tuy nhiên, anh cho biết không hề biết loại xe này được sử dụng bao nhiêu năm.

Là người sử dụng xe máy đăng ký từ trước năm 2000, anh Nguyễn Tuấn Quân, P.Dịch Vọng, Q.Cầu Giấy, cho rằng: “Muốn thu hồi phải rõ ràng về tiêu chí đánh giá, không thể lấy niên hạn sử dụng để thu hồi hàng loạt, bởi lẽ xe của người bảo quản tốt, xe của dân chơi xe khác với chất lượng của loại xe sử dụng thồ hàng”.

CSGT dừng xe để xử lý trường hợp chở hàng cồng kềnh trên đường Trần Nhật Duật (Hà Nội). Phần lớn xe cũ nát được dùng để chở hàng cồng kềnh, gây nguy hiểm cho người đi đường - Ảnh: Nam Trần
CSGT dừng xe để xử lý trường hợp chở hàng cồng kềnh trên đường Trần Nhật Duật (Hà Nội). Phần lớn xe cũ nát được dùng để chở hàng cồng kềnh, gây nguy hiểm cho người đi đường – Ảnh: Nam Trần

TP.HCM vận dụng quy định để xử lý

Theo một lãnh đạo Cục Đăng kiểm, hiện chưa có văn bản pháp lý quy định niên hạn sử dụng đối với môtô, xe máy.

Về đề xuất quy định niên hạn để thu hồi xe máy cũ nát, kiểm soát khí thải xe máy của Hà Nội, vị lãnh đạo Cục Đăng kiểm cho rằng đây là đề xuất tốt để bảo vệ môi trường và an toàn giao thông. Đề xuất này có thể thực hiện được khi sửa Luật giao thông đường bộ.

Vị này cho biết thêm trong quá trình bàn thảo về sửa đổi Luật giao thông đường bộ, đã có những ý kiến đề xuất cần phân cấp cho địa phương quy định điều kiện hoạt động của môtô, xe máy tùy theo đặc thù của từng địa phương, thay vì quy định chung cho cả nước.

Bởi vì số lượng xe máy ở Hà Nội nhiều hơn hẳn so với các tỉnh miền núi, nguy cơ ô nhiễm do xe máy gây ra tại Hà Nội nhiều hơn thì Hà Nội phải chủ động xây dựng quy định về điều kiện hoạt động của xe máy.

Còn tại những tỉnh ít xe máy và xe máy là phương tiện chính của người dân, nhất là người nghèo, trong khi vận tải công cộng chưa đủ khả năng đáp ứng thì có thể xem xét quy định về điều kiện hoạt động của xe máy khác với Hà Nội.

Theo Phòng cảnh sát giao thông đường bộ, đường sắt (PC67) Công an TP.HCM, thời gian qua phòng xác định những người điều khiển xe máy cũ nát trên đường thường xuyên vi phạm pháp luật, gây mất trật tự an toàn giao thông và tiềm ẩn nguy cơ gây tai nạn giao thông.

Do đó lực lượng cảnh sát giao thông đã tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm nên hiện nay tình trạng người chạy xe máy cũ nát ít xuất hiện trên đường.

Do chưa có quy định niên hạn sử dụng đối với xe máy nên cơ sở để xác định thế nào là xe máy cũ, xe máy quá đát nhằm xử phạt còn hạn chế. Tuy nhiên, theo một cán bộ cảnh sát giao thông, kinh nghiệm thực tế cho thấy hầu hết những xe máy cũ, xe máy quá đát đều được người dân tự chế lại, lắp ráp lại mới có thể sử dụng.

Vì vậy lực lượng cảnh sát giao thông tại TP.HCM thường vận dụng khung xử phạt “xe lắp ráp trái quy định” theo nghị định 46/2016 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, đường sắt.

Theo đó, người điều khiển loại xe lắp ráp trái quy định tham gia giao thông sẽ bị phạt tiền 800.000 – 1.000.000 đồng, ngoài ra còn bị tịch thu xe và tước quyền sử dụng giấy phép lái xe từ 1 – 3 tháng.

Chưa có hướng dẫn về niên hạn sử dụng xe máy

Quyết định số 16 ngày 22-5-2015 của Thủ tướng Chính phủ về thu hồi, xử lý sản phẩm thải bỏ quy định môtô, xe máy, ôtô các loại thuộc danh mục sản phẩm thải bỏ, thu hồi, xử lý từ ngày 1-1-2018.

Trong quyết định này, Thủ tướng giao Bộ Tài nguyên – môi trường ban hành văn bản hướng dẫn thực hiện quyết định, tổ chức hướng dẫn và quản lý việc thực hiện. Đồng thời, bộ này có nhiệm vụ chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành có liên quan trình Thủ tướng sửa đổi, bổ sung danh mục sản phẩm thải bỏ và thời điểm thực hiện thu hồi, xử lý.

Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có hướng dẫn cụ thể về niên hạn sử dụng đối với môtô, xe máy. Nhiều chuyên gia đã đề xuất việc cần làm hiện nay là phải ban hành quy định về kiểm định kỹ thuật môtô, xe máy để có căn cứ ban hành quy định về niên hạn sử dụng môtô, xe máy nhưng vấn đề vẫn chưa ngã ngũ.

Trước quyết định 16/2015, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành quyết định 50/2013 quy định về thu hồi, xử lý sản phẩm thải bỏ mà theo đó thời điểm thu hồi và xử lý xe môtô, xe gắn máy, ôtô các loại được thải bỏ cũng là 1-1-2018.

TTO – Những năm gần đây, nhiều người dân ở Hà Nội, TP.HCM đã có thói quen xem chỉ số chất lượng không khí qua phần mềm ứng dụng trên điện thoại thông minh trước khi ra khỏi nhà.

  • Ô nhiễm không khí: Không thể chỉ đợi… trời mưa
  • Hà Nội hỏa tốc yêu cầu ứng phó ô nhiễm không khí
  • Hà Nội ô nhiễm không khí tới ngưỡng ảnh hưởng nghiêm trọng sức khỏe

Dựa trên chỉ số chất lượng không khí, họ sẽ lựa chọn phương án ứng phó, tự bảo vệ mình, người thân, con cái… để hạn chế những ảnh hưởng xấu từ không khí ô nhiễm.

Có nhiều nguồn phát thải gây ô nhiễm không khí. Nhưng các nghiên cứu khoa học đều thống nhất phương tiện giao thông là nguồn phát thải gây ô nhiễm không khí nhiều nhất ở đô thị.

Theo thống kê của Ủy ban An toàn giao thông quốc gia, tính đến ngày 14-10-2020 cả nước có 4,6 triệu ôtô, 72 triệu xe máy. Nếu tính 1 ôtô tiêu thụ 12 lít xăng/100km, 1 xe máy tiêu thụ 3 lít xăng/100km thì cứ 4 xe máy sẽ đốt nhiên liệu và phát thải bằng 1 ôtô.

Với ôtô, Việt Nam đã thực hiện kiểm soát tình trạng kỹ thuật, khí thải xe đang lưu hành thông qua kiểm định định kỳ. Xe từ 10 chỗ trở lên, xe tải cũng có niên hạn hoạt động nhất định.

Còn xe máy – loại phương tiện chưa quy định niên hạn sử dụng, năm 2010 Thủ tướng đã ban hành đề án kiểm soát khí thải xe máy tham gia giao thông tại các tỉnh, thành phố. Tuy nhiên, vì nhiều lý do, đến nay việc kiểm soát khí thải xe máy đang lưu hành vẫn chưa được thực hiện.

Bên cạnh hàng triệu xe máy đang lưu hành chưa được kiểm định khí thải định kỳ, rất nhiều xe cũ nát không đảm bảo an toàn vẫn hoạt động hằng ngày.

Nhiều người bất an, né tránh khi những chiếc xe máy không đèn, không còi, chỉ còn bộ khung với động cơ nổ xả khói mù mịt luồn lách trên đường.

Trong khi đó, ô nhiễm không khí ngày càng trầm trọng. Người già, trẻ nhỏ ngạt mũi, viêm họng, khó thở nhiều hơn vào những ngày không khí mịt mù.

Còn xe máy vẫn xả khói tự do không ai kiểm soát, xe cũ nát vẫn chạy trên đường dù nhìn bằng mắt thường ai cũng thấy xe đó không đảm bảo an toàn.

Thủ tướng vừa ban hành chỉ thị về tăng cường kiểm soát ô nhiễm môi trường không khí. Trong đó, Thủ tướng cũng đã chỉ đạo Hà Nội, TP.HCM thu hồi, loại bỏ phương tiện cơ giới cũ nát, lạc hậu, không đảm bảo tiêu chuẩn lưu hành gây ô nhiễm môi trường trong thành phố.

Có thể lại có những lý do như luật pháp chưa quy định niên hạn xe máy, chưa buộc xe máy phải kiểm định định kỳ về chất lượng kỹ thuật, khí thải… Nhưng trong khi chờ ban hành Luật giao thông đường bộ sửa đổi, Ủy ban Thường vụ Quốc hội vẫn có thể ban hành nghị quyết về kiểm soát khí thải xe máy, ngăn chặn xe máy cũ nát lưu hành hay thu hồi, chuyển đổi xe máy cũ…

Và trước mắt, những giải pháp mà chính quyền Hà Nội, TP.HCM từng đề xuất như mua lại xe máy cũ nát, hỗ trợ đổi xe máy mới, thí điểm kiểm soát khí thải đều có thể thực hiện được nếu có quyết tâm biến chủ trương thành hành động.

Những xe máy cũ nát, không đảm bảo an toàn nếu chạy ra đường mà bị phạt nghiêm theo quy định tại điều 53 Luật giao thông đường bộ về điều kiện tham gia giao thông của xe cơ giới, chắc chắn chủ xe sẽ “bỏ của chạy lấy người”.

Để cải thiện chất lượng không khí ở đô thị như Hà Nội, TP.HCM, đã đến lúc không còn cách nào khác là phải hành động thay vì bàn lùi, đưa lý do để trì hoãn.

THĂM DÒ Ý KIẾN

Thủ tướng vừa ban hành chỉ thị về tăng cường kiểm soát ô nhiễm môi trường không khí, trong đó chỉ đạo Hà Nội, TP.HCM thu hồi, loại bỏ phương tiện cơ giới cũ nát, lạc hậu, không đảm bảo tiêu chuẩn lưu hành gây ô nhiễm môi trường trong thành phố. Theo bạn:

VOV.VN – Hầu hết những xe máy cũ được người dân chế thành xe ba gác kéo để chở hàng hóa, nước đá, thực phẩm giao, bán tại các chợ, quán ăn… Chủ sở hữu những phương tiện này chủ yếu là người lao động nghèo.

Mới đây, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị yêu cầu Bộ Tài nguyên – Môi trường rà soát, báo cáo việc thực hiện lộ trình áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn về khí thải của phương tiện giao thông, yêu cầu Hà Nội, TP.HCM thu hồi, loại bỏ xe cũ nát, lạc hậu. Thế nhưng, thu hồi xe cũ không phải dễ.

Ngày nay, không khó để bắt gặp những chiếc xe máy cũ đang lưu thông trên nhiều tuyến phố của Hà Nội. Những chiếc xe chỉ còn bộ khung, xả khí thải mù mịt.

Anh Nguyễn Công Trứ, chủ chiếc xe honda được mua cách đây hơn 10 năm cho biết, chiếc xe này được anh “chế” để chở hàng hóa. Xe không đèn, không còi, không yếm và không cả phanh.

“Thiếu gương, xi nhan, nói chung thiếu nhiều thứ lắm, xe này tàn rồi, không giống xe bình thường nữa, bây giờ mua chỉ 500.000, làm sắt vụ thôi”, anh Trứ nói.

Biết xe đã “tàn”, không còn đủ tiêu chuẩn để lưu hành nhưng vẫn sử dụng cũng là tình cảnh của anh Nguyễn Xuân Dũng, ở Nam Định. Và lý do anh đưa ra là, những chiếc xe cũ nát dùng làm phương tiện mưu sinh: “Đèn hậu không có, xe này cũ, tôi phải cắt yếm đi thì mới hàn giá được, mới chở hàng được. Vì tôi làm nghề xe thồ, chủ yếu chở đá, cánh cửa, kính”.

Thu hồi xe cũ, nát, người dân mong được hỗ trợ mưu sinh. (Ảnh minh họa: KT)

Thu hồi xe cũ, nát, người dân mong được hỗ trợ mưu sinh. (Ảnh minh họa: KT)
Chị Nguyễn Thị Huyền ở Gia Lâm, Hà Nội, cũng đang dùng xe cũ để mưu sinh gần 20 năm nay, chia sẻ, nếu nhà nước thu hồi, chị sẵn sàng chấp hành nhưng cũng mong khi chính quyền địa phương thực hiện thì cần có chính sách hỗ trợ hợp lý với người dân.

“Nghe chủ trương của Nhà nước thu hồi lại xe cũ, không biết có hỗ trợ gì không, tôi khá lo lắng vì cả gia đình chông trờ vào chiếc xe này để mưu sinh. Tôi biết đi xe cũ, độ an toàn không đạt yêu cầu nhưng là có đủ điều kiện để mua xe”, chị Huyền bày tỏ.

Hầu hết những xe máy cũ được người dân chế thành xe ba gác kéo để chở hàng hóa, nước đá, thực phẩm giao, bán tại các chợ, quán ăn… Chủ sở hữu những phương tiện này chủ yếu là người lao động nghèo.

Theo PGS, TS Trương Mạnh Tiến, Chủ tịch Hội kinh tế môi trường Việt Nam, chủ trương thu hồi, loại bỏ xe cơ giới cũ, nát là hợp lý, tuy nhiên, các cơ quan chức năng cần phải quy định cụ thể về việc thu hồi, đặc biệt là với người nghèo đang dùng xe cũ để mưu sinh, Chính phủ nên có phương thức hỗ trợ họ chuyển đổi.

“Tôi biết rằng, Chính phủ đang muốn tạo điều kiện tốt nhất cho những người sử dụng phương tiện này có điều kiện làm ăn tốt hơn. Những phương tiện này khi thay thế cũng kèm theo công ăn việc làm. Có thể gom từng nhóm người để họ không phải sử dụng phương tiện là tốt nhất. Còn nếu thay đổi thì cần có những hỗ trợ nhất định về mặt tài chính để giúp người dân thay đổi được phương tiện”, ông Trương Mạnh Tiến cho biết.

Tháng 9 năm ngoái, Hà Nội cũng dự định, những chiếc xe máy cũ trên 18 năm tuổi nếu không đạt tiêu chuẩn về khí thải có thể được hỗ trợ một khoản tiền để đổi sang xe mới, mức hỗ trợ đổi xe máy mới là 2 triệu đến 4 triệu đồng một trường hợp, nhưng điều này vẫn nằm trên dự thảo, vì đòi hỏi nguồn kinh phí rất lớn. Kỳ vọng, lần này với sự chỉ đạo quyết tâm của Chính phủ, chủ trương này không còn nằm trên giấy và những người lao động nghèo đang sử dụng phương tiện cũ nát có thêm những hỗ trợ để tiếp tục mưu sinh./.

Thế nào là ‘xe cũ nát cần thu hồi’?

Nếu chỉ dựa vào niên hạn để xác định xe cũ nát để thu hồi thì chưa hợp lý, bởi dễ bỏ sót và xử lý nhầm phương tiện.

Ủng hộ đề nghị của Bộ Tài nguyên và Môi trường về việc Hà Nội, TP HCM thu hồi, loại bỏ phương tiện cơ giới cũ nát, lạc hậu, không đảm bảo tiêu chuẩn lưu hành gây ô nhiễm môi trường, nhiều độc giả VnExpress chia sẻ:

Mấy cái xe “ba không” – không đèn, không biển số, không còn niên hạn sử dụng, thậm chí nhiều cái không nữa (không phanh, không theo luật lệ), đã tồn tại và năm nào cũng bị nhắc lại, nhưng vẫn chạy vèo vèo trên đường. Nên quản lý luôn những xe bán hàng rong (đặc biệt rau củ quả) cơi nới nguyên cái sạp hàng bự cả hai mét vuông (bằng một cái xe tải con), rất mất mỹ quan và gây cản trở giao thông.

Lê Minh Châu

Điều này là rất đúng nhưng không chỉ có hai thành phố lớn mà dần dần, cả nước phải tiến hành thu, hủy tất cả các xe đã hết niên hạn sử dụng. Còn loại xe con không có niên hạn, đề nghị khám lưu hành thật nghiêm, nếu không đủ an toàn và tiêu chuẩn khí thải thì tuyệt đối không cấp giấy phép lưu hành. Nhân dân cả nước rất mong muốn các bộ ngành cùng làm đồng bộ, kiên quyết trong vấn đề ô nhiễm môi trường và an toàn trong giao thông.

Duong Pham

Cũng nên làm việc này bởi ô nhiễm không khí đã ở mức cao, chủ trương này chủ yếu nhắm vào các loại xe máy cũ, còn ôtô đã có đăng kiểm. Sẽ có ý kiến biện minh rằng người dân còn khó khăn, vì cơm áo gạo tiền, nhưng lý do này không còn thuyết phục nữa. Vì sức khỏe của người dân, phải kiên quyết mới làm triệt để được.

Doquanghoi

Nên tịch thu hết mấy xe nát, tôi đi gần thấy bánh đảo như rang lạc, sợ họ rớt bánh, tông vào người bên cạnh. Chưa kể buổi tối mà gặp mấy xe đó đi qua, không pô hay pô độ, tiếng nẹt pô còn kêu to hơn cả xe phân khối lớn, ầm ầm cả khu, trẻ con khóc thét. Nói đi xe nát là người nghèo chứ tôi thấy mấy người đi xe đó có nghèo đâu, họ đi mấy xe đó do ngại CSGT; đi xe nát chở hàng cồng kềnh hay phóng nhanh, vượt đèn đỏ, tạt đầu.

Hoàng Hải

Chúng ta nên ủng hộ chủ trương này. Vì sự an toàn, cũng như sức khỏe của người dân. Xe cũ, nát, thường không đủ an toàn tham gia giao thông, gây ô nhiễm môi trường, làm mất cảnh quan đô thị. Để thực hiện được hiệu quả, trước khi đưa vào luật, ta phải tuyên truyền, làm công tác tư tưởng cho những người còn phải sử dụng loại phương tiện đó… Đối với những người còn nghèo, khó khăn về kinh tế, chiếc xe vẫn là ‘cần câu cơm ‘ của họ hàng ngày. Cơ quan chức năng cần hỗ trợ để họ tự giác chuyển đổi. Nếu thành công, nên triển khai trên toàn quốc.

Trương tiến dũng

Trong khi đó, không ít ý kiến cho rằng, cần có những quy định cụ thể về định nghĩa xe cũ nát để người dân dễ dàng kiểm tra và chấp hành:

Cần có quy chuẩn, lấy ý kiến của người dân, chuyên gia, rõ ràng, công khai để người dân biết thế nào xe cũ, xe phát thải vượt mức. Theo tôi, trước mắt, nên hạn chế và thu hồi ngay các xe buýt, xe tải, xe ben, xe ôtô quá cũ, hết hạn sử dụng, các xe máy thô sơ cũ nát giao hàng gas, nước đá… bởi ngoài yếu tố gây ô nhiễm môi trường, chúng còn làm mất an toàn khi giao thông, mất mỹ quan đô thị. Sau đó, từng bước thu hồi các loại xe khác theo chuẩn quy định ban hành cũng như hỗ trợ chi phí thay đổi phương tiện cho người nghèo, người khó khăn để không quá ảnh hưởng tới đời sống, sinh hoạt của người dân.

Duong Vy Van

Luật cần làm rõ định nghĩa như thế nào là xe cũ nát? Nếu dựa vào niên hạn là không hợp lý, dễ bỏ sót phương tiện gây ô nhiễm, nhưng lại bắt lầm phương tiện đang sử dụng tốt. Chiếc xe đời cũ xài kỹ và chỉ sử dụng gia đình có khi hơn 30 năm vẫn an toàn và ít ô nhiễm. Trong khi chiếc xe đời mới, sử dụng kinh doanh trong thời gian ngắn đã xuống cấp do vận hành quá nhiều. Trong khi bối cảnh chiếc xe là tài sản quan trọng, gắn liền với kế sinh nhai mỗi ngày của đại đa số người dân (đi làm, chuyên chở buôn bán…).

Ly Vi Cuong

Vấn đề ở đây thế nào gọi là cũ – mới, nếu không có hệ thống đăng kiểm định kỳ dành riêng cho xe máy? Hãy tưởng tượng một cái xe mua về năm, đi vài lần, sau 20 năm vẫn còn tốt và sạch hơn gấp chục lần chiếc xe ôm mới chạy 5 năm. Trong khi cái xe ôm đó vẫn còn 15 năm tuổi đời nữa mới tới cái gọi là niên hạn.

Lm Dat

Phải có hướng dẫn xử lý xe cũ nát chứ không thể chỉ dựa vào niên hạn, vì có những chiếc xe niên hạn 30 năm nhưng chủ nhân ít sử dụng thì vẫn hoạt động tốt, không gây ô nhiễm. Nhưng có những xe mới 5 năm đã “nát” nhả khói gây ô nhiễm. Tuy nhiên, nếu dùng cách kiểm định xe máy thì cũng thật khó vì số lượng xe máy quá nhiều.

Ngô Văn Minh

Xe thế nào là xe cũ nát mới là vấn đề quan trọng. Có những xe đăng ký trước năm 2000 nhưng người ta sử dụng ít hoặc vẫn còn tốt, trong khi những xe mới mua về đã nhả khói đen xì thì sao? Cần phải đăng kiểm như ôtô và dán tem lưu hành. Xe nào không đạt tiêu chuẩn khí thải thì loại bỏ, xe nào đạt chuẩn sẽ dán tem cho lưu hành, xe nào vi phạm phạt tịch thu phương tiện giữ giấy phép lái xe đến khi có xe mới.

Khi nào ôtô, mô tô cũ bị thu hồi?

Tôi nghe nói, sắp tới ôtô, mô tô cũ gây ô nhiễm môi trường sẽ bị thu hồi. Điều kiện thu hồi là gì? (Thanh Ngọc)

Luật sư tư vấn

Căn cứ Điều 2, mục V Phụ lục ban hành kèm theo Quyết định 16/2015/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, từ ngày 1/1/2018 sẽ thu hồi xe mô tô, xe gắn máy các loại; xe ôtô các loại đã hết thời hạn sử dụng.

Như vậy, về nguyên tắc các loại phương tiện nêu trên nếu hết thời hạn sử dụng sẽ bị thu hồi. Thời hạn sử dụng được quy định như sau:

1. Ôtô

Theo điều 2, điều 4 Nghị định 95/2009/NĐ-CP:

– Không quá 25 năm với ôtô chở hàng.

– Không quá 20 năm với ôtô chở người.

– Không quá 17 năm với xe ôtô chuyển đổi công năng từ các loại xe khác thành xe ôtô chở người trước ngày 1/1/2002.

Thời hạn sử dụng nêu trên không áp dụng đối với xe ôtô của quân đội, công an phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh; xe ôtô chở người đến 9 chỗ ngồi (kể cả chỗ người lái); xe ô ô chuyên dùng (xe ôtô có kết cấu và trang bị để thực hiện một chức năng, công dụng đặc biệt), rơ moóc, sơ mi rơ moóc.

2. Môtô

Hiện chưa có văn bản quy phạm pháp luật quy định về niên hạn sử dụng với xe môtô, xe gắn máy. Cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cần ban hành văn bản quy định cụ thể về thời hạn sử dụng hoặc gây ô nhiễm môi trường đến mức độ nào sẽ bị thu hồi…

Xe máy cũ nát được cho là một trong những nguyên nhân gây mất an toàn giao thông và ô nhiễm môi trường, đặc biệt là tại các đô thị lớn như: Hà Nội, TP.Hồ Chí Minh. Nhằm tăng cường kiểm soát ô nhiễm môi trường không khí, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ GTVT phối hợp với các địa phương thu hồi, loại bỏ phương tiện cơ giới cũ nát, không đảm bảo tiêu chuẩn lưu hành.

Xe máy cũ nát gây ô nhiễm môi trường

Ngày 18.1.2021, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị tăng cường kiểm soát ô nhiễm môi trường không khí, trong đó, giao UBND TP.Hà Nội, TPHCM và các tỉnh, thành phố có nguy cơ ô nhiễm không khí cao thực hiện nghiêm việc xây dựng và triển khai Kế hoạch quản lý chất lượng không khí của địa phương. Thực hiện thu hồi, loại bỏ phương tiện cơ giới cũ nát, lạc hậu, không đảm bảo tiêu chuẩn lưu hành gây ô nhiễm môi trường trong thành phố; phát triển giao thông phi cơ giới. Khuyến khích người dân sử dụng phương tiện giao thông công cộng, giảm phương tiện cá nhân.

Trước đó, Bộ TNMT cũng có văn bản gửi các tỉnh, thành phố đề nghị tăng cường kiểm soát ô nhiễm không khí và xử lý triệt để điểm nóng về ô nhiễm bụi, khí thải. Bộ TNMT đề nghị Hà Nội, TPHCM thu hồi, loại bỏ phương tiện cơ giới cũ nát, lạc hậu, không đảm bảo tiêu chuẩn lưu hành, gây ô nhiễm môi trường trong thành phố.

Xung quanh công tác này, UBND TP.Hà Nội trước đó cũng có tờ trình lên Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành quy định về quản lý, thu hồi đối với xe môtô, xe gắn máy để đảm bảo an toàn giao thông và giảm ô nhiễm môi trường. Theo UBND TP.Hà Nội, hiện trên địa bàn thành phố có khoảng 5,7 triệu xe môtô, xe gắn máy tham gia giao thông, là nguồn thải ra phần lớn các chất gây ô nhiễm môi trường. Theo tính toán, xe môtô, xe gắn máy đang lưu hành chiếm 95% về số lượng, chỉ tiêu thụ 56% xăng nhưng lại thải ra cỡ 94% HC, 87% CO, 57% NOx và 33% PM10 trong tổng lượng phát thải của các loại xe cơ giới. Trong đó có khoảng 1/2 số lượng xe máy đã đã sử dụng lâu năm, nhiều xe sản xuất từ những năm 90 của thế kỷ trước vẫn đang tham gia giao thông không đủ điều kiện về an toàn kỹ thuật cũng là nguyên nhân gây ra nhiều tai nạn giao thông.

Cần có hành lang pháp lý chặt chẽ

Theo các chuyên gia giao thông, việc triển khai kiểm tra khí thải đối với xe môtô, xe gắn máy là cần thiết và cần phải thực hiện sớm quy định lộ trình. Do đó, kiến nghị của Bộ TNMT về việc thu hồi xe máy cũ nát là không mới, nhưng đến nay vẫn chưa có cơ sở để triển khai thực hiện. Ông Nguyễn Văn Phương – Phó trưởng phòng Chất lượng xe cơ giới (Cục Đăng kiểm Việt Nam) cho biết, hiện Chính phủ mới chỉ quy định niên hạn sử dụng đối với ôtô, trong đó ôtô khách là 20 năm, ôtô tải 25 năm. Các loại ôtô khác hay môtô, xe gắn máy chưa có quy định về niên hạn sử dụng. Ngoài ra, với ôtô, Chính phủ đã ban hành quy định về kiểm tra định kỳ. Tuy nhiên, với xe máy chưa có quy định, nên chưa có thống kê cụ thể nào về tình trạng xe cũ nát trên toàn quốc. Việc thu hồi xe máy cũ nát cũng không hề đơn giản bởi đó là tài sản của người dân, do đó cần xây dựng một hành lang pháp lý chặt chẽ, đầy đủ.

Theo phương án đề xuất loại bỏ xe môtô, xe gắn máy không đảm bảo điều kiện an toàn kỹ thuật của Hà Nội là loại bỏ thông qua việc ban hành các tiêu chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn khí thải và loại bỏ thông qua việc ban hành quy định theo niên hạn sử dụng phương tiện. Kiên quyết loại bỏ xe môtô, xe gắn máy không đủ điều kiện an toàn kỹ thuật tham gia giao thông. Cùng với đó, UBND TP.Hà Nội cũng kiến nghị, nên kiểm soát khí thải với xe máy thay vì quy định niên hạn sử dụng.

Theo ông Nguyễn Văn Phương, 10 năm trước Bộ GTVT đã bàn thảo việc thu hồi môtô, xe gắn máy cũ nát. Tuy nhiên, do xe máy ảnh hưởng rất nhiều đến người dân, hàng triệu người sử dụng xe máy là phương tiện mưu sinh, đặc biệt là người dân nghèo. Vì vậy việc áp đặt một biện pháp quản lý nào đó đối với môtô, xe gắn máy cần rất thận trọng bởi vì nó tác động xã hội rất lớn. Một số chuyên gia cho biết, hiện nhiều quốc gia không quy định niên hạn đối với xe máy, mà quản lý trên cơ sở yêu cầu kỹ thuật, khí thải đạt thì được tham gia giao thông và ngược lại. Ngoài ra, các nước cũng quy định về mức bảo hiểm, xe càng cũ thì bảo hiểm càng cao, khiến người dân thấy rằng thà đổi xe mới còn hơn là cứ đi xe cũ vừa tốn tiền, vừa không an toàn.

Do đó, Việt Nam cũng nên kiểm soát xe cũ nát, lạc hậu thông qua kiểm kê khí thải, có nghĩa là đo lượng khí thải ra của xe, nếu dưới mốc nhất định sẽ được lưu hành, còn trên mốc thì không cho phép. Cùng với đó, các nhà sản xuất cũng có phương án hỗ trợ để người dân có thể bán xe cũ, đổi xe mới để xử lý theo quy định về sản phẩm thải bỏ. Với người dân, cần nâng cao nhận thức về bảo hành, bảo dưỡng, bởi xe có tốt, có mới mà không bảo dưỡng đúng cách thì sẽ giảm chất lượng, không đáp ứng chỉ tiêu về mặt chất lượng.

Tháng 9.2020, Sở TNMT Hà Nội đề xuất UBND TP.Hà Nội chấp thuận phối hợp với Hiệp hội xe máy Việt Nam triển khai chương trình “Nghiên cứu thí điểm đo kiểm khí thải và hỗ trợ đổi xe môtô, xe gắn máy cũ đang lưu hành trên địa bàn”. TP.Hà Nội lựa chọn và lắp đặt thiết bị đo kiểm cho 8 đại lý sửa chữa, bảo dưỡng xe máy để phục vụ cho việc đo khí thải nằm trên địa bàn 6 quận gồm Hoàn Kiếm, Cầu Giấy, Đống Đa, Hai Bà Trưng, Hà Đông, Thanh Xuân. Đồng thời dự kiến chọn 30 đại lý xe máy để thí điểm chương trình đăng ký tham gia đổi xe môtô, xe gắn máy cũ (sản xuất trước năm 2002) với các cơ chế hỗ trợ khác nhau. Người dân đưa xe đến kiểm tra khí thải sẽ được hỗ trợ bằng hiện vật có giá trị khoảng 300.000 đồng. Trường hợp muốn đổi xe máy, theo dự kiến được hỗ trợ từ 2 đến 4 triệu đồng. Tuy nhiên, mức hỗ trợ này được cho là kém hấp dẫn so với giá trị một chiếc xe máy mới nên không thu hút được người dân tham gia. Minh Hạnh

Đặng Tiến 20/01/2021 | 08:12

Xe máy cũ nát, Khí thải, Niên hạn sử dụng, Sở TNMT Hà Nội, An toàn giao thông
<!– ADM Article Bottom –>

TIN BÀI LIÊN QUAN

  • Kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trật tự an toàn giao thôngKiên quyết xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trật tự an toàn giao thông

    Kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trật tự an toàn giao thông

     

  • Thu hồi xe máy cũ nát- những “bát nhang di động”: Thà đốt lên một que diêmThu hồi xe máy cũ nát- những “bát nhang di động”: Thà đốt lên một que diêm

    Thu hồi xe máy cũ nát- những “bát nhang di động”: Thà đốt lên một que diêm

     

  • Đi xe máy điện, xe máy dưới 50 phân khối sẽ phải có bằng lái: Hạn chế tình trạng học sinh lạm dụng gây mất an toàn giao thôngĐi xe máy điện, xe máy dưới 50 phân khối sẽ phải có bằng lái: Hạn chế tình trạng học sinh lạm dụng gây mất an toàn giao thông

    Đi xe máy điện, xe máy dưới 50 phân khối sẽ phải có bằng lái: Hạn chế tình trạng học sinh lạm dụng gây mất an toàn giao thông

     

Gửi bình luận

@media(min-width:480px){#mgiframe1{width:100% !important;height:270px!important;max-width:550px;margin:auto;display: table;}} @media(max-width:480px){#mgiframe1{width:100% !important;height:270px!important;}}

Gọi Bán Xe